# Arch Linux

# Tushunchasi

ArchLinux mustaqil ravishda ishlab chiqilgan x86-64 umumiy maqsadli GNU/Linux distributiv hisoblanadi. Har qanday sharoitga yetarlicha moslashuvchan. Rivojlanish jarayoni kodning soddaligi, minimalizmi va nafisligiga qaratilgan. Arch minimal asosiy tizim sifatida o'rnatiladi, foydalanuvchi faqat kerakli komponentlarni o'rnatish bilan noyob muhitni yaratib, o'z ehtiyojlari uchun moslashtiriladi. Grafik ta'minot bilan xususiylashtirish vositalari rasmiy ravishda taqdim etilmaydi va tizim sozlamalarining aksariyati oddiy matnli fayllarni tahrirlash orqali konsoldan amalga oshiriladi. Suzuvchi releflar modeliga asoslangan holda, Arch distributi juda dolzarb bo'lib qolishga intiladi va ko'pchilik paketlarning eng barqaror versiyalarini taqdim etadi.

# Tarixi

Arch Linux kanadalik dasturchi Judd Vinet (Judd Vinet) tomonidan tashkil etilgan. Birinchi versiya, arch Linux 0.1, 2002 yil 11 martda chop etildi. Arch butunlay mustaqil distributiv bo'lsa-da, Slackware, CRUX va BSD kabi boshqa distributlarning soddaligidan ilhomlanadi. 2007da Judd Vinet loyiha rahbari lavozimidan iste'foga chiqdi, uning o'rniga Aaron Griffin (Aaron Griffin) o'rnini egalladi.

# Oddiylik

Arch falsafasiga ko'ra, Arch Linux yengil, moslashuvchan, sodda va imkon qadar UNIX kabi bo'lib qolmoqda. O'rnatishdan so'ng minimal muhit (grafik ta'minot yo'q holatda) taqdim etiladi. Keraksiz paketlarni olib tashlash o'rniga, foydalanuvchiga oldindan tanlangan shablonlarsiz minimal bazadan boshlab tizimni yaratish imkoniyati taklif etiladi. Arch Linux dizayni va amalga oshirish falsafasi minimal konsol tizimidan zamonaviy murakkab va funktsional ish stoli muhitiga qadar kerakli imkoniyatlarni olish uchun tizimni kengaytirishni osonlashtiradi. Arch-ga asoslangan tizim qanday bo'lishiga qaror qilgan foydalanuvchi hisoblanadi.

# Zamonaviylik

Arch Linux dasturiy ta'minotning so'nggi barqaror versiyalarini o'rnatishni qo'llab-quvvatlashga harakat qiladi. Butun tizimni qayta tiklash yoki yangilanishni bir versiyadan ikkinchisiga ishga tushirmasdan, bir martalik o'rnatish va uzluksiz yangilanishlarni ta'minlaydigan suzuvchi relizlar tizimiga asoslangan. Bir buyruqni bajarish bilan siz Arch Linuxga asoslangan tizimni dolzarb saqlashingiz mumkin.

Arch GNU/Linux foydalanuvchilari uchun mavjud bo'lgan ko'plab yangi xususiyatlarni o'z ichiga oladi, jumladan, zamonaviy fayl tizimlari (Ext2/3/4, Reiser, XFS, JFS, btrfs), LVM2, dasturiy RAID, udev va initcpio (mkinitcpio bilan), shuningdek, so'nggi Linux yadrolari.

# Paketlarni boshqarish

Arch pacman - ga asoslangan bo'lib, u bir guruh tomonidan to'liq tizimni yangilash imkonini beruvchi qulay paket menejeri. Pacman C tilida yozilgan va ixcham, sodda va juda tezdir. Arch Linux shuningdek, Arch Build System - *BSD portlariga o'xshash tizim bilan ta'minlaydi va manbalardan paketlarni yig'ish va o'rnatishni ta'minlaydi. Paketlar bitta buyruq bilan sinxronlashtirilishi mumkin va hatto butun tizimni bitta buyruq bilan qayta tuzishingiz mumkin.

Rasmiy ArchLinux omborlari dasturiy ta'minot ehtiyojlarini qondirish uchun bir necha ming paketga kirishni ta'minlaydi. Arch shuningdek, foydalanuvchi jamiyati o'sishini va maxsus omborni (AUR - CPR) taklif qilish orqali jamiyatning hissasini oshirishni rag'batlantiradi. makepkg yordamchi dasturidan foydalanib, manba kodlaridan o'rnatish paketlarini yig'ish uchun minglab foydalanuvchilar tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan pkgbuild skriptlarini o'z ichiga oladi. Bundan tashqari, foydalanuvchilarga o'z omborlarini tashkil etishga hech narsa to'sqinlik qilmaydi.

# Ochiq manbaning yaxlitligi

Arch dasturiy ta'minotni original shaklda, qo'shimcha yamalarsiz taqdim etadi. Paketlar asl manbalaridan, muallif tomonidan ishlab chiqilgan shaklda to'planadi. Yamoq'larni joylashtirish juda kam hollarda, suzuvchi releflar modelini qo'llash bilan bog'liq bo'lishi mumkin bo'lgan paket versiyalarining nomuvofiqligi sababli jiddiy xatolar paydo bo'lishining oldini olish maqsadida amalga oshiriladi.

# Jamiyat

Arch jamiyati juda ishonchli va do'stona: har bir kishi asosiy dasturiy ta'minotni ishlab chiqish, paketlarni qo'llab-quvvatlash, xatolik yoki ularni tuzatishga yordam berish, ArchWiki hujjatlarini takomillashtirish, muammolarni hal qilishda boshqa foydalanuvchilarga yordam berish yoki forumlarda, pochta jo'natmalarida, IRC kanallarida fikr almashishda faol ishtirok etishadi. Jamiyat a'zolari har doim bilim yoki mustaqil ravishda ishlab chiqilgan ilovalar bilan bo'lishishga tayyor. Arch Linux distributi butun dunyodagi ko'plab odamlar tanlovidir va turli tillarda yordam va hujjatlarni taqdim etadigan bir qancha xalqaro jamiyatlariga mavjud. Shuningdek Xinux O'zbek xalqi uchun yaratilgan Arch Linux jamiyatidan biridir.

# i686 arxitekturaning to'xtatilishi

2017-01-25 i686 arxitekturasini qo'llab-quvvatlash ishlab chiquvchilar va jamoalar orasida zaif mashhurligi tufayli to'xtatilishi haqida e'lon qilindi. 2017 yilning noyabr oyi oxiriga kelib barcha i686 paketlari manbalardan olib tashlandi.

# Xulosa

Natijalar: Arch Linux - tajribali linux foydalanuvchilarining ehtiyojlarini qondirish uchun mo'ljallangan moslashuvchan va oddiy distributiv. Bu serverlar va ish stantsiyalari uchun ideal distributivdir, ham kuchli va boshqarish oson. Arch-ga asoslangan tizimni istalgan yo'nalishda ishlab chiqing: agar siz ushbu ko'rinishni GNU/Linux distributiv qanday bo'lishi kerakligi bilan baham ko'rsangiz, Arch Linux jamoasiga xush kelibsiz!